Bu video gerçek mi? Deepfake ve yapay zekâ görsellerini kontrol etme rehberi

Üç farklı soruyu ayırın

Eski bir sel videosunun yeni bir olaya aitmiş gibi paylaşılması için yapay zekâ gerekmez. Gerçek bir konuşmanın birkaç kelimesini kesmek de anlamı değiştirebilir. Bu yüzden “AI tespit aracı gerçek dedi” yanıtı, paylaşımın bütününü doğrulamaz.

Deepfake, bir kişinin görünüşünü veya sesini taklit etmek gibi amaçlarla kullanılan sentetik ya da değiştirilmiş içerikleri anlatır. Her yapay zekâ görseli deepfake değildir; bir dergi illüstrasyonu ile gerçek bir kişinin söylemediği sözü söylemiş gibi gösterilmesi aynı kullanım değildir.

İlk paylaşımı bulun

Görüntüyü size ulaştıran hesabın ilk kaynak olduğunu varsaymayın. Açıklamadaki kişi, yer ve olay adlarını ayrı arayın. Videoda bir logo, tabela veya yayın adı varsa onun kendi hesabına bakın. Daha uzun sürümü bulunabiliyorsa önceki ve sonraki cümleleri dinleyin.

Bir kareyi tersine görsel aramayla araştırmak daha eski kullanımları bulmaya yardımcı olabilir. Sonuç çıkmaması ise görüntünün yeni ya da gerçek olduğunu kanıtlamaz; arama motorunda bulunmuyor olabilir. Yüklemeden önce görüntünün özel bilgi içerip içermediğini düşünün.

Filigran ve içerik kimlik bilgileri ne söyler?

Google’ın içerik doğrulama açıklaması SynthID gibi işaretleri ve içerik kökeni bilgisini anlatıyor. Desteklenen bir araç, kendi tanıdığı işareti bulabilir veya dosyaya eklenmiş üretim/düzenleme bilgilerini gösterebilir. Bu bilgi, içeriğin nasıl oluştuğunu araştırmada bir parçadır.

İşaret bulunmaması, “insan çekimi” sonucunu vermez. Her üretim aracı aynı sistemi kullanmaz; her dosyada köken bilgisi bulunmaz. Bir içerik kimlik bilgisinin varlığı da görüntüye eşlik eden haberin doğru olduğunu tek başına kanıtlamaz. Kaynağın söylediği ile sizin çıkardığınız sonucu ayrı tutun.

Gözle kontrol hâlâ işe yarar; tek başına yetmez

Bu işaretler daha fazla inceleme için gerekçedir, kesin hüküm için değil. Görüntü temiz görünüyorsa araştırmayı bırakmayın. Şüpheli görünüyorsa da yalnızca bir ekran görüntüsüne dayanarak bir kişiyi sahte içerik üretmekle suçlamayın.

Emin değilseniz paylaşırken ne yazmalı?

“Gerçekliği doğrulanamadı” demek, “sahte” demekten farklıdır. Bulduğunuz ilk kaynağı, araştırdığınız tarihi ve henüz yanıtlanmayan soruyu kaydedin. Paylaşmanız gerekmiyorsa daha fazla bilgi gelmesini beklemek de bir seçenektir.

Özellikle tanıdık birinin sesini taklit eden acil para veya hesap erişimi taleplerinde görüntüyü tartışmak yerine kişiye daha önce bildiğiniz kanaldan ulaşın. Size gelen yeni numarayı veya bağlantıyı doğrulama kanalı olarak kullanmak aynı iddiayı kendisine sormak olur.